न्यकू जात्रा मतयाः पर्व मदयावंपिं दिवंगत पुर्खापिं, परिवारजनपिन्त लुमंकेगु व निर्वाणया कामना यायेगु छगू माध्यम नापं थःत नं पुण्य आर्जन यायेगु माध्यम व अवसर खः । – श्यामगोपाल महर्जन, अध्यक्ष, न्यकू जात्रा मतयाः संचालन समिति, क्षेत्र नं. – ३ चक्रबही, चाःबहाः, यल

दकलय् न्हापां न्यकू जात्रा मतयाः पर्वया बारे छुं खँ धयादिसँ ?
न्यकू जात्रा मतयाःया पृष्ठभूमि वा इतिहास धायेगु खःसा जुजु वालार्चण देवया पालंनिसे करीव १६०० दँ न्ह्यःनिसें न्ह्यानावयाच्वंगु धापू दु । देसय् अनिकाल परेजूबलय् चीभाः स्थापना यानाः म्येय्या न्यकू पुयाः पूजा आराधना यानाः देसय् अनिकाल हटेयाःगु किंवदन्ती दु । थ्वहेकथं उबलय्निसें निरन्तर न्ह्यानावयाच्वंगु दु ।
अथे हे यल देय्यात उबलय् शशी पट्टन धकाः नामाकरण जुयाच्वंगु जुल । शशी पट्टनय् सिंहकेतु राजां राज्य न्ह्याकाच्वंगु खः । राजाया जहान सुलोक्षणादेवी धर्मकर्मय् आस्था दुम्ह व शुद्ध आचरण दुम्ह खः । लिपा निम्हं देहान्त जुइधुंकाः पुनर्जन्म जुल । पुनर्जन्म जूगु अवस्थाय् रानी सुलोक्षणादेवी ब्राम्हण कूलय् जन्म जुल । राजा
सिंहकेतु नं वहे ब्राम्हणया छेँय् म्येय्या रुपय् जन्म काःगु जुल । धर्मया प्रभावं ब्राम्हणया छेँय् जन्म काःम्ह रानी सुलोक्षणादेवीयात पूर्वजन्मया दक्व खँ लुमनावल, अले थः भाःत थःगु हे छेँय् म्येय् जुयाः जन्म काःगु खँ नं सिल । थः भाःत म्येय् जुयाः जन्म जूगु खँ सीकाः उबलय्निसें म्येय्यात स्याहारसुसार यानातल । छन्हु म्येय् जंगलय् वंगु इलय् अन मृत अवस्थाय् लुयावल । थ्वहे विरहयात वय्कलं सह यायेमफयाः म्येय्या अस्थिधातु मुंकाः हयाः उकी च्वय् चीभाःद्यः स्थापना याःगु जुल । अले म्येय्या छपु न्यकू गजूया रुपय् व मेगु न्यकू बाजाया रुपय् दय्काः पुयाः न्हिंन्हिं पूजा आराधना यायेगु यात । थुकथं लच्छि पूवनेधुंकाः न्यकू पुयाः चीभाः चाःहिलाच्वंबलय् उगु न्यकूपाखें बांलाःम्ह ल्याय्म्हया जन्म जुल । अले वैत नं पूर्वजन्मया दक्व खँ लुमनावयाः निम्हेसिनं हाकनं विवाह यात । थुकथं राजा सिंहकेतु व रानी
सुलक्षणादेवीया पुनःमिलन जुल । उबलय्निसें हे न्यकू जात्रा मतयाः शुरु जूगु धइगु किंवदन्ती दु । थ्वहेकथं छेँजःपिं सुं नं मदइबलय्वय्कःपिं सुखावती भुवनय् बास लायेमा धइगु कामना यानाः सुं नंपरिवारय् दिवंगत जुल धाःसा मतयाः वनेगु परम्परा चलेजुयावःगु खनेदु ।

यल नगरपिने नं मतयाः पर्व न्ह्याकूगु खनेदु । थ्व थनया हे अन्तरगतय् खः वा बिस्कं खः ?
ऐतिहासिक रुपं धायेगु खःसा मतयाः यलया हे आधिकारीक पर्व खः । वय्कःपिन्सं नं थःगु थासय् थ्व पर्व न्ह्याकूगु बांलाःगु हे पक्ष खः । न्हापान्हापा येँ, यल, ख्वप, थिमि, यल लागाय् दुने च्वंगु न्हय्गांतकया मनूत थुकी सम्मिलित जुयाच्वंगु जुल । यलय् मतयाः सुथय् ४ बजेनिसें न्ह्यानाः बहनी ७÷८ बजे क्वचाइगु अवस्थाय् अनंनिसें वयेगु थाकु जूगुलिं थःथःगु एरियादुने यायेबलय् सीमित लागाय् जक चाःह्यूसां गाःगु जुयाः वय्कःपिन्सं अन हे न्ह्याकूगु खनेदु ।
ऐतिहासिक, परम्परा, संस्कृतिया हिसाबं छगू हे उद्देश्य खः ।

थुगुसी मतयाः पाः क्षेत्र नं. ३ चक्रबहिल त्वालय् लाःगु दु, तयारी गुकथं जुयाच्वंगु दु ?
थुगुसी भचा बिस्कंकथं तयारी यानागु जुल । तयारीया झ्वलय् थगुने पाः कयाःवसांनिसें माःगु तयारीया ज्या न्ह्याकागु जुल । थन पाः लाइबलय् न्हापान्हापा स्वंगू प्यंगू त्वालं जक याइगु खः । २०७३ सालंनिसें थुकियात विस्तार यानाः वनेमाः धकाः राजराजेश्वरी, प्रयाग पोखरी, लगनखेल, टंगल टोलयात थपेयाःगु जुल । थ्व फुक्क त्वाःया दुजःपिं, बाजं खलः, मांपुचः लगायत सकलें दुथ्याकाः वनागु जुल । दच्छि न्ह्यःनिसें हे मतयाःयात माःगु बाजा मुख्य यानाः धाःबाजाया प्रशिक्षण शुरु यानागु जुल । अथे हे बाँसुरी बाजा व मेमेगु बाजाया नं प्रशिक्षण शुरु जुल । स्वला न्ह्यःनिसें दमोखिं बाजा अले निला न्ह्यःनिसें न्यकू बाजाया प्रशिक्षण बियागु जुल । थ्व दक्वया प्रशिक्षण क्वचाय्काः अमई पूजा यानाः बाजं पिथनागु जुल । थुखुन्हु थुगुसी बागमती प्रदेशया मुख्यमन्त्रीया नं सहभागीता जुइगु वातावरण जुल । यल नगरया स्वंगू क्षेत्रया सभासदपिं नं सहभागी जुयादिल ।
मेगु व्यवस्थापन पक्षय् मतयाः पर्व सभ्य व भव्य रुपं न्ह्याकेमाः धकाः थीथी उपकमिटी नं नीस्वनागु जुल । थुकी पूजाआजानिसें भ्वलेन्टियर कमिटीत दु । थ्वहे झ्वलय् थुगुसी झीगु परम्परागत जात्रा खःसां लिपांगु इलय् भचा म्हो जुयाःवनाच्वंगु अवस्था जूगुलिं प्रचार प्रसारय् भचा बःबीमाः धकाः थीथी मिडियापाखें थुकिया बारे प्रचार प्रसार नं यानागु जुल ।

मतयाःया ज्याझ्वः गुकथं न्ह्याइ अले गुबलय् क्वचाइ ?
अमई पूजा याना मतयाःया विधिवत रुपं ज्याझ्वः न्ह्याइ । थ्व धुंकाः प्यन्हुयंक बोगी वनाः बोगी नं क्वचाःगु जुल । अनं
कुम्भेश्वरय् महाद्यः पुखुलिइ तइगु दिं बहनी वनाः नौबाजा थानाः महाद्यः पुखुलिइ तइगु चलन दु । मतयाःखुन्हु थान गणेद्यः, बही पिनेया चीभाःद्यः पूजा यानाः मतयाः औपचारिक रुपं शुरु जुइ । अले प्यंगः थूर दुनेया चैत्य, बहाः, बही, चीभाः चाःहिलाः थन हे वयाः क्वचाय्की । मतयाःया कन्हेखुन्हु बुंगमतिइ वनाः नौबाजा प्रदर्शन याःवनेमाः । अथे हे स्वयम्भूइ वनेगु दिंखुन्हु वसन्तपुर दरबार न्ह्यःने च्वनाः नौबाजा थाःवनेमाः । कृष्णाष्टमीखुन्हु मंगलय् लुँझ्याः क्वय् च्वनाः थायेमाः । मतयाःया प्यन्हुखुन्हु गणेश पूजा जुइ । गणेश पूजाय्क रीव ४५ म्ह गणेद्यः कायेमाः । मतयाः धायेबलय् मतयाः जक मखु विविध रुपं ज्या यायेमाः । पूजा वनेगु हे निगू दु । मेगु लगभग १२ थासय् वनाः बाजं थाः वनेमाःगु चलन दु । गणेश पूजा धुंकाः बहनी छगू ज्याझ्वः यानाः मेगु दँया मतयाः पाः क्षेत्र नं ४ इखाछेँ त्वाःयात पाःब्व लःल्हानाः थुगुसीया मतयाः ज्याझ्वः क्वचाइ ।

मतयाः चाःहिलेगु रुट ताःहाकः जुयाः वनाच्वंगु धइगु खँ दु थुकिया बारे छुं धयादी ?
अवश्य नं खः । खला चीभाः स्थापना यानाः नरां न्याय्केगु चलन दु । नरां न्याय्केधुंकाः मतयाःबलय् द्यः काःवनेमाः धइगु चलन दु । थथे द्यः काःवनेबलय् तापाःगु थाय् निथाय् स्वथाय् दु । उकिं उगु थासय् मवनेगु निंतिं केन्द्रीय कमिटीनापं सल्लाह नं जूगु खः । न्हापान्हापा नं खँ जुइगु खः तर बिचय्बिचय् पनाः यंकेगु चलन दुगु जुयाः थाकुयाच्वंगु धइगु खँ जुल । सकसितं अःपुकेगु निंतिं श्रद्धाकथं कयातःगु द्यः जुयाः वय्कःपिन्त भचा न्ह्यःने ज्याछिंथाय् सालाःहयेत इनाप यायेगु नं खँ जूगु जुल । थ्व केन्द्रीय कमिटीं हे यायेमाःगु जुयाः वय्कःपिंनापं जिपिं मंकाःकथं मिटिङ्ग च्वनाः
वय्कःपिन्थाय् अनुरोध वनेधुंकूगु दु ।

आर्थिक पक्षया व्यवस्थापन गुकथं जुयाच्वंगु दु ?
दकलय् थाकुगु ज्या धइगु आर्थिक हे खः । मदयेकं मगाःगु व थौंकन्हे मुंकेत भचा थाकुगु अवस्था । छाय्धाःसा झीथाय् जक मखु विश्वय् हे ल्वापुख्यापुया कारणं यानाः व्यापार व्यवसाय भचा स्यनाच्वंगु अवस्था दु । वंगु दँ स्वयां थुगुसी आर्थिक संकलन यायेत भचा थाकुयाच्वंगु अवस्थाया महसुस जुयाच्वंगु दु । थुकी छगू पक्ष महानगर व वडापाखें वइगु दु । अनं वःसां नं ज्याझ्वः सिधय्काःतिनि वइगु जुल । उकी नं बिल, निवेदन पेश यानाः कायेमाःगु अवस्था जुल । थुगु खँय् राज्यं बांलाःगु नीति हयेमाः । खला सरकारं देसय् सुशासन जुइमा, आर्थिक कारोबार पारदर्शी जुइमा धइगु हिसाबं न्हून्हूगु नीति नियम लागू यानाः हयाच्वंगु जुल, तर झीगु स्थानीयरुपं हनेगु जात्रापर्वया निंतिं थ्व बिल्कुल हे ल्वयाच्वंगु मदु । गुकिं थौं थःगु जात्रा पर्व जोगेयायेमाः धइगु गुगु भावना दु कन्हे वयाः व आर्थिक उद्देश्यं जक व्यवसायीकरण जुइगु अवस्था जुयाः वनाच्वंगु दु । उकिं प्रक्रियागत रुपं तसकं थाकुयाच्वंगु दु । छाय्धाःसा सरकारया नियमकथं संस्था दर्ता जुइमाः, प्यान कायेमाः, वर्ष वर्षय् अडिट यानाः नियमित रुपं नवीकरण जुइमाःगु जुल । तर झीगु थ्व संस्था धइगु १० वर्षय् छकः जक सक्रिय जुइगु जुल । उकिं १० वर्षय् छकः ब्अतष्खभ जुइगु, १० वर्षय् छकः जक अडिट याःसा गाःगु नियम दयेमाल । मखुसा दँय्दँसं अडिट यानाः नवीकरण यानाः खर्च ब्यहोरे यायेगु अवस्था झीके मदु । उकिं सरकारं विशेष नीति हयाः थज्याःगु जात्रापर्व संचालन यायेत सहज यायेमाः । धायेगु खःसा, थन त्वालं जक न्यागू जात्रा पर्वया पाः कायेमाः । मतयाः, कृष्ण पूजा, दशमहाविद्या पूजा, भिंद्यः पूजा, वसुन्धरा पूजा । थ्व १० दँया दुने न्यागू पूजाया आयोजना यायेमाः, अले हरेक वर्षय् थज्याःगु समस्या जुयाच्वंगु दु ।
मेगु, केन्द्रीय कमिटीपाखें नं वय्कःपिन्सं संकलन यानाः बीगु जुल । अक्षयकोष नं दु । अले व्यक्तिगत रुपं नं नुगः क्वसाय्काः वार्षिक रुपं ग्वाहालि यानाच्वंपिं नं दु । व दक्व केन्द्रीय कमिटीं मुंकाः वय्कःपिन्त माःगु १० प्रतिशत तयाः मेगु पाःलाः क्षेत्रयात लःल्हाइगु खः । अक्षयकोषया ध्यबा, ब्याजय् वंगु दँ व थुगुसी भचा बिस्कं समस्या वःगु जुल । न्हापा अक्षयकोष धकाः तयातःगु ध्यबा थीथी सहकारीइ तयातःगु जुल । आः सहकारी हे धरापय् लानाच्वंगुलिं ध्यबा
उठेयायेमफुगु जुयाः केन्द्रीय कमिटीं ठोस रुपं ग्वाहालि वयेत थाकुया च्वंगु अवस्था जुल । मुँज्याय् सर्सर्ती इष्टिमेट यानाबलय् दक्व यानाः फुक्क ज्या क्वचाय्केगु निंतिं करीब करीब ६२÷६३ लाखया बजेट पिहांवःगु दु । वकथं म्हो जक उठे जुयाच्वंगु दु । अथे खःसां नं दातापिनिपाखें आर्थिक रुपं मवःसां जिन्सीया रुपय् नं वयाच्वंगुलिं भचा अःपुगु दु ।

मतयाःबलय् गुलितकया सहभागीता जुइगु अनुमान दु ?
मतयाः सुथसिया ४ बजेनिसें लाइन तयाः ५ बजे न्ह्याकेगु तयारी दु । अले ५ बजे न्ह्यानाः बहनी ५ बजेनिसें क्वचायेगु शुरु जुइ । झीसं थुगुसी सार्वजनिक अपिल नं थीथी मिडियामार्फत् यानागु जुल । उकिया रेस्पोन्स नं बांलाक हे वयाच्वंगु दु । जिगु हिसाबं मतयाः थुगुसी तसकं बांलाइ थें च्वं । ज्यापु समाज मार्फत ४० त्वालय् नं
अनुरोध छ्वयागु जुल । अथे हे थीथी समुदाययात नं सार्वजनिक रुपं अपिल यानागु जुयाः सहभागीता उल्लेख्य जुइ धयागु आशा यानागु जुल ।

दकलय् लिपा मतयाःबलय् ब्वति कयादीपिन्त छु धयादी ?
करीब १६०० दँ न्ह्यःनिसें न्ह्यानाःवयाच्वंगु न्यकू जात्रा मतयाः पर्व नेपाःयागु हे छगू गौरव अले मदयावंपिं दिवंगत पुर्खापिं, परिवारजनपिन्त लुमंकेगु व निर्वाणया कामना यायेगु छगू माध्यम नापं थःत नं पुण्य आर्जन यायेगु माध्यम व अवसर खः । अथे जूगुलिं सकल स्वनिगःवासी श्रद्धालु भक्तजनपिन्त न्यकू जात्रा मतयाःलय् छुं नं छुंकथं थःपिं नं सहभागी जुयाः मतयाःयात सभ्य व भव्य रुपं सफल यानादीत इनाप यानाच्वना ।