गणतन्त्र स्थापना जुसेंलि शाहवंशपाखें झी आदिवासी नेवाःत बल्ल मुक्त जुल । थुगु इलय् नेवाःत फुक्क छधीछप्पँ जुयाः थःगु नैसर्गिक अधिकार कायम यायेमाःगु अवस्थाय् झन नश्लीय ब्रम्ह«तय्गु ल्यूल्यू राजसंस्था कायम यायेमाः धाइपिं नेवाःत नं दु धाःसा संघीयता मयः धाइपिं नेवाःत यक्व हे दु । थुकिया अर्थ नेवाःतय्त स्वायत्त प्रदेश माःगु मदु धाःगु खः । न्हापा झी नेवाःत दुई नम्बरया नागरिक जुयाच्वना थें आः नं अथे हे दुई नम्बरया नागरिक जुयाच्वने यः धइगु अर्थ मजू ला ?
अन्तरिम संविधान २०६३ धारा १३८ (१ क) कथं आदिवासीतय्त अधिकार सम्पन्न स्वायत्त प्रदेश सरकार बियातःगुयात न्हूगु संविधान २०७२ तक वंबलय् नश्लीय खय्ब्रम्हूतय्गु षड्यन्त्रया कारण व अधिकार व संविधानय् मच्वन । गज्याःगु विडम्बना । तर संघीयताया अधिकार इमिसं लिकायेमफुत । व अधिकारकथं धारा ७ यागु सरकारी कामकाजया भाषा नेपाली, अले उपधारा २ कथं प्रदेशं कानून दय्काः प्रदेशय् स्थानीय भाषा सरकारी कामकाजी निर्धारण यायेदइगु अधिकार दु । नेवाःत दुगु प्रदेशय् नेपालभाषा सरकारी कामकाजी भाषा यायेदुगु अधिकार दु । तर प्रदेश खारेज जुल कि आदिवासीतय्गु भाषिक अधिकार दुगु व अधिकार नं मदइगु जुल । थ्व भाषिक अधिकार आदिवासीतय्त दुगु खय्ब्रम्हूतय््त सह याये मफयाच्वंगु थ्व अधिकार लिकायेत अःपुगु लँ प्रदेश सरकार खारेज यायेगु खः । उकिं ला इमिसं प्रदेश सरकार लिकायेगुया निंतिं अनेक चलखेल यानाच्वंगु खः । इमिगु थ्व षड्यन्त्र न्यायप्रेमी जनतां थुइकेमाल । इमित असफल यानाः झी न्ह्यःने वये मफत कि झी आदिवासी जनता गालय् क्वब्वाइमखु धाये फइमखु । नश्लीय खय्ब्रम्हूतय््त इमिगु सत्ता उच्च सरकारय्तक हाबी जुयाः जक नं मगाः, अझ नेवाःतय्त विस्थापित तक यायेगु कुकर्म जुयाच्वंगु दु । लोकतान्त्रिक समतामूलक समाज स्थापनाया विपरित थौं आदिवासी नेवाःत अधिकारं बन्चित जुयाच्वंगु अवस्थाय् नं संघीय नेवाः स्वायत्त प्रदेश म्वाः धकाः संघीयतायागु विरोध याइपिं नेवाःत यक्व दु । थजाःपिं नेवाःतय्सं खँ मथुयाः थथे धाःगु वा इमिगु विचार नं पाय्छि खः कि छु ? थुकी दुग्यंक बिचाः यायेमाःगु ई वःगु दु ।
