जेन–जीया सफल विद्रोह, प्रतिविद्रोहया दुस्साहस

रबिन चित्रकार

जेन–जीपिन्सं देशय् व्याप्त भ्रष्टाचार, कुशासनया विरोध व थीथी कथंया सामाजिक सञ्जालय् दुईतिहाई बहुमत दु धाइपिं एमाले, कांग्रेस सरकारं याःगु प्रतिबन्धया विरुद्ध २०८२ भाद्र २३ गते याःगु शान्तिपूर्ण विरोध २७ घण्टाया दुने हे तःधंगु जनधनया क्षति जुयाः अभूतपुर्व रुपं सफल विद्रोह जूवंगु खः । गुगु विद्रोहं २००७ निसें आलोपालो यानाः देशय् भ्रष्ट, अनैतिक, स्वच्छन्द रुपं राज्य सत्ताया साम, दाम, दण्ड, भेदयात थःगु अनुकूल छ्यलाःवयाच्वंपिं तःधंगु पार्टी धयाच्वंपिं एमाले, कांग्रेस, माओवादी एवं राजावादीयाततकं सबक स्यनाब्यूगु दु, ल्याय्म्हपिनिगु शक्तिं । थ्व विद्रोह देय्या इतिहासय् अवश्य नं लुँआखलं च्वइ ।
जेन–जीपिनिगु थ्व न्हापांगु चरणया विद्रोह सफलताया रापताप, दवाबं राष्ट्रपतिं आवश्यकताया सिद्धान्तया आधारय् नेपाःया संविधान, २०७२ या धारा ६१ या उपधारा (३) व (४) छ्यलाः अन्तरिम सरकार गठन यानाः नेपाःया हे न्हापांम्ह मिसा प्रधानमन्त्री सुशीला कार्कीया नियुक्ति नापनापं प्रधानमन्त्रीया सिफारिसय् राष्ट्रपतिं संसद भंग व २०८२ साल फागुन २१ गते प्रतिनिधिसभा, संसदया निर्वाचन घोषणा याःगु दु । प्रधानमन्त्री जुइधुंकाः मदुपिं सकसितं शहीद घोषणा यानाः मदुपिनिगु परिवारपिन्त पन्ध्र लाख ध्यबा राहत स्वरुप ग्वाहालि यायेगु व घाइते जूपिन्त निःशुल्क उपचार यायेगु नापं घाइते जुयाः कथंकदाचित् अपाङ्ग जुइगु अवस्था जूसा इमिगु जीवन हनेगु निंतिं माःगु व्यवस्था यायेगु नं निर्णय याःगु दु । अथे हे मन्त्रीमण्डलय् सक्षम व योग्य मन्त्रीत छसिकथं नियुक्त जुयाच्वंगु दु ।
थ्व विद्रोह सफलताया न्हापांगु त्वाथः जक खः, थुकिं हे जक देश व जनताया अवस्थाय् परिवर्तन अवश्य नं वइमखु । भ्रष्टपिन्सं २००७ निसें थःगु शासन, सत्ता न्ह्याकेत थःगु अनुकूल दय्कातःगु दलतन्त्र, नेतातन्त्र, कर्मचारीतन्त्र, माफियातन्त्र व विचौलियातन्त्रया संरचनायात पूर्णरुपं नष्ट एवं ध्वस्त मयाःतल्य थ्व विद्रोह पूवंक सफल जूगु मानेयाये फइमखु, मानेयाये नं मज्यू व जनतां अवस्थाय् ह्यूपाः वःगु अनुभूति नं यायेफइमखु, देशय् सुशासन व विकास नं जुइमखु । थ्व तसकं चुनौतिपूर्ण चरणया ज्या याये ल्यंदनि । थ्व न्यागू तन्त्रयात सखाप यायेत जेन–जीया प्रत्येक युवातय्सं छुं नं बहकाउ, लोभ लालचय् फँसेमजूसे गहन रुपं २३ व २४ गतेया न्हापांगु चरणया विद्रोहयात आत्मसात व थप शक्ति संचय यानाः विद्रोहलय् शहीद जूपिं प्यंगू दर्जन स्वयां अप्वः होनहार मस्तनिसें ल्याय्म्हपिनिगु बलिदानयात सितिंमछ्वयेगु निंतिं जेन–जीपिं छधी जुयाः समान धारणा बिचाः दुपिं मेमेपिं देशभक्त, न्यायप्रेमी नागरिकपिन्त नं गोलबन्द यानाः न्ह्यांवने हे माः ।
देशय् जूगु २००७ साल, २०४६ साल व माओवादी आन्दोलन न्ह्यानाः २०६२÷२०६३ सालय् जूगु दक्व व्यवस्था परिवर्तन सम्झौतापरस्त जुयाः थुपिं कांग्रेस, कम्युनिष्ट, माओवादी, राजावादी एवं राजा समेतं आलोपालो, भागवण्डा यानाः सत्ताय् च्वनाः देय्यात लुटेयानाः देय्या होनहार युवा जनशक्तियात ५० डिग्री तापक्रम दुगु देशय् वनाः थःगु ज्यान जोखिमय् तयाः ज्या याःवनेत वाध्य यानाः देय्यात कंगाल दय्काब्यूगु दु । अले रेमिट्यान्सया नामं प्रत्येक दिं ३,४म्ह होनहार युवाया लाश सहितया बाकस देशय् दुहांवयाच्वंगु कँहाः ।
थुकिया कारक तत्व थ्व न्यागू तन्त्रयात नष्ट, ध्वस्त यायेगु अभियानय् तसकं होशियारपूर्वक न्ह्यांवनेमाः । आः जुइगु संसदया निर्वाचनय् जेन–जीपिं व जेन–जीपिनिगु भावनायात कदर८ व आत्मसात नापं राष्ट्रभक्त, देशभक्त, स्वाभिमान व्यक्ति व दलतय्गु बहुमत हये हे माःगु झ्वलय् थीथी कथंया बाधा, व्यवधान खडा यायेगु, जालझेल यायेगु, हत्या यायेगु थेंजाःगु विविध हर्कत थ्व तःधं धाःपिं दलत, माफियात, भ्रष्ट कर्मचारी व विचौलियातय्सं अवश्य नं यायेत कुतः याइ । दसुया निंतिं जेन–जीपिनिगु न्हापांगु चरणया विद्रोह सफल जूगू छुं दिंलिपा शहीद जूपिनिगु दाहसंस्कार तकं मजूनिबलय् थुपिं भ्रष्ट, हत्यारा तत्कालिन सरकारया दलतय् संसद विघटनया विरोध यानाः जेन–जीपिन्त बदलाया चेतावनी बियाः सीगु, स्यायेगु थेंजाःगु आततायी अभिव्यक्ति व भौतिक रुपं समेत आक्रमण यायेगु कुतलं प्रतिविद्रोह यायेगु दुस्साहस यायेत स्वल । थुकी देय्न्यंकया सकलें जेन–जीपिं तसकं सचेतपूर्वक, होशियारपूर्वक अजाःपिं भ्रष्टतय्त निमिट्यान्न यायेत निर्भीक, निडर व छधी जुयाः सहकार्य यानाः न्ह्यांवनेमाः । थुकिया निंतिं जेन–जीपिन्सं क्वय् न्ह्यथनाकथंया विषयलय् ध्यान बीमाःगु खनेदु । मखुसा प्रतिविद्रोह जुइफु, गुकिं विद्रोहीपिन्त क्रूर ढंगं दमन यायेफु । दसुया निंतिं सन् १८७१ य् फ्रान्सया पेरिस समाजवादी क्रान्ति व व धुंकाः जूगु प्रतिक्रान्ति एवं अठारौं शताब्दीइ वेलायतय् जूगु ओलिभर क्रमवेलया सफल क्रान्ति व उकिया प्रतिक्रान्तिइ क्रमवेलया निर्मम रुपं हत्या जूगु दसुनं प्रतिविद्रोहया खतरा मजुइ धायेमफु ।

क) होनहार युवापिनिगु नरसंहार याःपिन्त कार्वाही यायेगु :
विद्रोहया झ्वलय् हत्यारा एमाले व कांग्रेसी सरकारं होनहार प्यंगू दर्जन स्वयां अप्वः नःलिपिं युवातय्गु बर्बर ढंगं छ्यनय् व छातिइ ताकेयानाः गोलीं कय्काः हत्या याःगु दमनया सम्बन्धय् पोष्टमार्टमय् संलग्न चिकित्सकपिनिगु धापूपाखें नं पुष्टि जूगु दु । थुकथं हत्याय् संलग्न दक्व तत्कालिन प्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री लगायत मेमेगु जिम्मेवार सुरक्षाकर्मीत, नेतात व पदाधिकारीपिन्त कानुन बमोजिम कार्वाही यायेगु ज्या याकनं न्ह्याकेमाः । थ्व सम्बन्धय् वर्तमान अन्तरिम सरकारं ४५ दिं दुने प्रतिवेदन वइगु कथं छानबीन आयोग गठन यायेगु निर्णय नं जुइधुंकल । विद्रोहया झ्वलय् क्षति जूगु भौतिक संरचनाया पुनःनिर्माण यायेगु ज्याय् दक्व नागरिकपिनिगु साथ कयाः गुलिफु उलि याकनं क्वचाय्केगु कथं योजना दय्काः ज्या न्ह्याकेमाः । अस्वाभाविक रुपं जेन–जीया नामय् जेन–जीपिनिगु आन्दोलनयात बदनाम यायेगु योजनां शंकास्पद घुसपैठियापिन्सं थीथी भौतिक संरचनात व दस्तावेजय् तकं क्षति याःगु सम्बन्धय् विशेष छानबीन यानाः दोषी खनेदुपिं सकसितं कानुन बमोजिम कार्वाही याये हे माः ।
विद्रोहलय् शहीद जूपिं होनहार युवापिनिगु शहादतयात नजरअन्दाज यानाः भौतिक संरचनाय् आगजनी, तोडफोड जेन–जीपिन्सं हे याःगु खः धकाः थःपिन्सं दर्जनौं होनहार युवाया हत्याकृत्य डाईभर्ट यानाः अःखतं हत्यारा सरकार व इमि लठैततय्सं विद्रोहीपिन्त हे अपराधी यायेत स्वयाच्वंगु दु, थुकी जेन–जीपिं गम्भीर जुयाः उकिया प्रतिवाद यायेमाः ।

ख) संंवैधानिक नियुक्ति लितकायेगु :
ओली, कांग्रेस सरकारं सिन्हः तिकाः थीथी संवैधानिक निकाय व थीथी देशय् राजदूतत नियुक्ति याःगुयात तत्काल लितसःताः उकिया थासय् इमान्दार, स्वच्छ, दलया आवरण मदुपिं योग्य व्यक्तियात पदस्थापना यायेमाः ।
ग) भ्रष्टाचारीतय्त कार्वाही यायेत उच्चस्तरीय छानबीन आयोग गठन यायेगु :
२००७ सालया प्र जातन्त्र वयेधुंकाः राज्यसत्ताय् च्वनाः हालीमुहाली यानाच्वंपिं भ्रष्ट नेतात, इमि चम्चात, भ्रष्ट कर्मचारी व बिचौलियातय्गु अकूत सम्पतिइ छानबीन यानाः स्रोत खुलेमजूगु दक्व सम्पति जफत यानाः भ्रष्टतय्त कानुन बमोजिम कार्वाही यायेत उच्चस्तरीय व सर्वाधिकार सम्पन्न आयोग गठन यानाः छानबीन न्ह्याकाः छानबीनपाखें वःपिं भ्रष्टतय्गु नामावली व इमिगु स्रोत खुलेमजूगु अकूत सम्पति तत्काल सार्वजनिक यायेमाः । न्हापाया आयोगतय्सं नं छानबीन यायेगु तर प्रतिवेदन सार्वजनिक मयाःसे सुचुकातयेगु परम्परायात तोडेयानाः नागरिकतय्गु सूचनाया हक दइगु अधिकारयात सुनिश्चित याये हे माः । छानबीन आयोग गठन यायेगु सम्बन्धय् अन्तरिम सरकारया प्रधानमन्त्रीं छम्ह विदेशी न्यूज च्यानलय् अन्तर्वार्ता बीगु झ्वलय् धाःगु खँयात सकारात्मक पहलकथं कायेफु ।

घ) कर्मचारीतन्त्रयात निमिट्यान्न यायेगु :
थ्व छगू जटिल ज्या खः, देशय् सुशासन कायम यायेत महत्वपूर्ण व सेवाग्राहीपिन्त सेवा प्रवाहलय् सहजता बीगु निंतिं महत्वपूर्ण भूमिका, जिम्मेवारी कुबियाच्वंपिं राज्यया स्वंगू हे अंगय् ज्या याइपिं कर्मचारीत हे खः । थुपिं कर्मचारीपिन्सं हे थःपिनि नेतात, पार्टीया बाजा थानाः इमिगु छत्रछायाँय् च्वनाः मनपरितन्त्र न्ह्याकाच्वंगु दु । सरकारया छुं नं सरकारी कार्यालयलय् सेवाग्राहीपिं वनाः सेवा कायेगु झ्वलय् घूस बी हे माःगु वाध्यता लगायत कार्यालय, विभागं छुं नं ठेक्कापट्टा, टेण्डर थेंजाःगु ज्याय् कमिसन, घूस बी हे माय्केत वाध्य याइगु व जन–प्रतिनिधि, मन्त्रीतय्ततकं थःपिनिगु प्रभाव लाकाः मालदार निकायलय् सरुवा जुइगु थेंजाःगु स्वार्थ सिद्ध यायेगु ज्या लगायत ऐनय् दुगु व्यवस्था विपरीत थःगु अनुकूल कार्यविधि, निर्देशिका दय्काः कार्य संचालन याइगु कर्मचारीतन्त्रयात समूल रुपय् नष्ट याये हे माः । थुकिया निंतिं अन्तरिम सरकारय् दुपिं दक्व मन्त्रीपिन्सं थःथःगु मातहतया विभाग, कार्यालय लगायत मेमेगु निकायलय् ज्या यानाच्वंपिं भ्रष्ट कर्मचारीयात छानबीनया दायराय् हयाः दोषी खनेदुपिन्त तत्काल निलम्वन यानाः कानुनी कार्वाही यायेगु ज्या अग्रसर जुयाः तत्काल हे न्ह्याकेमाः । थुकथं कार्वाही यायेगु झ्वलय् कर्मचारी संघ, संगठनं अनेक कथंया दुःख बीगु, दवाब बीगु, हडताल यायेगु थेंजाःगु ज्या यायेत स्वल धाःसा अज्याःगु समस्याया समाधान यायेत वैकल्पिक स्वच्छ, इमान्दार कर्मचारीपिं तयार यायेमाली । गुकिं यानाः सेवाग्राहीपिन्सं अःपुक सेवा कायेफयेमा । उकिं तत्काल हे संभव जूसाअज्याःगु दलीयतन्त्रया छत्रछायाँय् दुगु संघ, संगठनतय्त निलम्वन यायेगु वा खारेज याये ज्यूसा खारेजी हे यायेमाः ।

ङ) विचौलियातय्गु समूल रुपं नष्ट यायेगु :
थ्व नं छगू जटिल व चुनौतीया रुपय् दुगु विषय, तन्त्र खः गुकिं थीथी सार्वजनिक निकायलय् आसीन स्थानीय नेतातनिसें वय्या नेताततक व वडा कार्यालयनिसें संवैधानिक निकाय, मन्त्रालय एवं न्यायिक क्षेत्रतकया उच्चपदस्थ कर्मचारी, पदाधिकारीपिन्ततकं थःगु मुठ्ठीइ तयाः थःगु अनुकूल स्वार्थपूर्ति यायेगु निंतिं आर्थिक चलखेल व विदेशीया दलाल, एजेन्सीनिसें मेमेगु न्ह्यागुं हे हर्कत यायेत नं लिचिली मखु थुपिं विचौलियात । थुपिं थुलि शक्तिशाली जुइ कि थःगु स्वार्थपूर्ति मयाइपिं मन्त्रीनिसें सचिवतय्ततकं हटेयायेगु, राजिनामा बीत तकं वाध्य यायेगु थेंजाःगु हर्कत यानाच्वंगु झीसं खनाच्वंगु हे दु । उकिं थ्व अन्तरिम सरकारं प्राथमिकताया आधारय् थुपिं विचौलियातय्गु बहकावय्, लालचय् अल्झेमजूसे दक्व विचौलिया, माफियातय्त निमिट्यान्न, सफाया यायेत ठोस अभियान न्ह्याकेमाः ।

च) निर्वाचनय् बहुमत हयेत गांगामय् वनाः संगठन मजबूत यायेगु :
आः वइगु फागुण २१ गते संसदया आम निर्वाचनया घोषणा जुइधुंकूगु जुयाः संंसदया उगु चुनाव घोषित मितिइ हे याकेत व जेन–जीपिं व जेन–जीपिनिगु भावना कदर याइपिं व्यक्ति, दलतय्गु बहुमत हयेगु निंतिं बांलाःपिं, इमान्दार, देशभक्त सांसद उम्मेदवारपिन्त त्याकेत जेन–जीपिन्सं मू भुमिका म्हितेमाः । कथंकदाचित् घोषित मितिइ चुनाव मजुल वा चुनाव जुयाः यथास्थितिवादीपिन्सं हे बहुमत हयाः हाकनं सत्ताय् थ्यन धाःसा जेन–जीपिन्सं याःगु विद्रोह प्रतिविद्रोहलय् परिणत जुइफुगु जुयाः अज्याःगु परिस्थिति वल धाःसा प्रतिविद्रोहीतय्सं क्रूर ढंगं जेन–जीपिनिगु नरसंरहार यानाः अस्तित्व हे मदय्काछ्वइगु संभावना यक्व दु । उकिं थज्याःगु परिस्थिति वय्केमबीत आःनिसें हे योजनावद्ध ढंगं देय्या भविष्ययात सकारात्मक दिशाय् यंकेत देय्या शहर व ग्रामीण क्षेत्रया जनतातय्त सुसूचित, गोलबन्द व संगठीत यानाः जेन–जीपिनिगु भ्रष्टाचारविरोधी व सुशासनया अभियानयात सफल यायेत व देय् भ्रष्टाचारमुक्त कायम यानाः देय् दुने हे रोजगारया आधारत निर्माण यानाः अर्थतन्त्रयात बल्लाकाः नागरिकतय्त आर्थिक रुपं सबल यायेगु व सुशासनया लक्ष्य, उद्देश्य ज्वनाच्वंपिं व्यक्ति व दलतय्त संसदय् बहुमत दय्के हे माः । गुकिं यानाः राजनैतिक व सामाजिक अवस्था सही दिशाय् वनाः दल दुने, समाजय् नं नैतिकताया आधारय् सहज रुपं अवश्य न्ह्यांवनी ।
जेन–जीपिनिगु विद्रोहया सःयात सम्बोधन छसिकथं कार्यान्वयन यानावन धाःसा थुकिं जनतां नं थःपिनिगु अवस्था परिवर्तन जूगु अनुभूति यायेफइ नापं देसय् दशकौंनिसें जुयाच्वंगु विदेशी चलखेल, दबदबायात नं पनाः देसय् अमनचयन कायम जुयाः समग्र क्षेत्रय् विकासया गति कयाः नेपाल समृद्ध, स्वाभिमान, स्वाधीन राष्ट्र अवश्य बनेजुइ । अले जेन–जीपिन्सं याःगु विद्रोह पूर्णरुपं सफल जुयाः शहीदपिनिगु सपना नं साकार जुइ । थुलि जुइमफुत धाःसा थ्व विद्रोहया प्रतिविद्रोह जुइगु संभावना यक्व दु । उकिं दक्व इमान्दार, देशभक्त, देय्यात मतिना याइपिं सकल नागरिकपिं लगायत विशेषतः देय्या भविष्यया कर्णधार, देय् न्ह्याकीपिं विद्रोही जेन–जीपिं हे जूगुलिं सचेत एवं छधी जुयाः शहीदपिनिगु सपना साकार याये हे माः । •